Haber

Prof. Dr. Görür: İstanbul’da düşündüğümüzden fazla kayıp vereceğiz

İstanbul’da önümüzdeki 30 yıl içinde her an bir zelzele bekleniyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından yayımlanan Süratli Tarama Formülleri ile Bina İncelemesi Projesi’nin 33 ilçeye ilişkin raporuna mümkün bir 7.5 büyüklüğünde sarsıntıda kestirimi olarak, 91 bin 081 bina ağır yahut çok ağır, 167 bin 116 bina ise orta hasarlı olacak.

Bilim Akademisi kurucu üyelerinden olan yer bilimci Prof. Dr. Naci Görür, muhtemel bir zelzelede bu sayıların çok daha üstünde bir kayıpla karşılaşacağımızı tabir etti. Görür, Marmara sarsıntısı sonrası gerekli hazırlıkların yapılmadığını söyleyerek “Gecekondu mantığıyla gelişmiş İstanbul’da düşündüğümüzden çok daha fazla kayıp vereceğimiz kesin. Bu depremde binaların çökme ve yıkılma sırasında olabilecek can kayıplarının dışında göçük altında kalan insanlara gerektiği zaman içerisinde müdahale edilemediği için de kayıplar vereceğimizi düşünüyoruz” diye konuştu.

‘PROJENİN MOTOR GÜCÜ MÜTEAHHİT OLURSA O İŞ RANTA KAYAR’

Cumhuriyet’ten Şeyda Öztürk’e konuşan Görür, sarsıntıyla ilgili ihtarlarda bulundu.

Yıllardan beri bütün bilim insanları sarsıntının geleceğini söylüyor. Fakat buna rağmen İstanbul sarsıntıya hazır değil. Hazırlanmamız gerekirken neden bu kadar ‘alıştık’?

Aslında beşerler sarsıntıya alışmadı. Bilinçsiz, duyarsız yahut zelzeleye alışmış değil lakin ekonomik nedenlerle sorunun büyüklüğü nedeniyle çaresiz hissediyorlar. Kendi yapacaklarıyla bu işin çözülemeyeceğinin farkındalar. Halkla birebir konuştuğumda, “Biz ne yapabiliriz ki hocam? Bu işi devletin yapması lazım” diyorlar. Büyük ölçüde haklılar, bu işi devletin halletmesi gerekir.

Gerek bakanlıklar gerekse belediyeler tarafından gerçekleştirilen kentsel dönüşüm çalışmaları hızlandı. Düzgün bir kentsel dönüşüm nasıl yapılmalı?

Kentsel dönüşüm projeleri yanlışsız uygulanmadı. Onun için de ismi rantsal dönüşüm oldu. Kentsel dönüşüm gerçek manasıyla zelzele odaklı yapılırken bir kentin bütün bileşenlerinin zelzele dirençli hale getirilmesi için çalışılır. Bu hükümetin uyguladığı kentsel dönüşüm projesinin en değerli parametresi yapı stoku. Bir kenti sarsıntıya hazırlamak denince akla gelen birinci şey yapı stoku olmamalı. Mevte neden olan en kıymetli bileşen yapı stokunun yetersiz oluşu fakat yalnızca bir kentin yapı stokunu güzelleştirmekle o kenti zelzele dirençli hale getiremezsiniz. Kentin bütün tüm bileşenlerini zelzele sağlam hale getirmek gerekiyor. Bir kentin tüm bileşenleri dediğimiz vakit birinci akla gelen, halk, ikincisi alt yapı, üçüncüsü yapı stoku, dördüncüsü etraf, beşincisi ise iktisattır. Bu beş bileşenin çalıştığı durumda kent sarsıntı inançlıdır. Kentsel dönüşümlerde birinci akla gelen bu beş bileşenden yalnızca yapı stoku. sadece yapı stokuna eğildiğiniz vakit o iş müteahhit işine dönüşür. Şayet o projenin motor gücü müteahhit olursa, o iş ranta kayar.

‘DEPREME MÜDAHALEDE İSTANBUL’U KURTACAK ŞEY İSTANBUL’UN KENDİSİ OLAMAZ’

Kentsel dönüşüm demişken, İstanbul’un bir öteki sorunu de sarsıntı toplanma alanları. Bu alanlar acil durumlarda değerliyken neden yapılaşma gayretimiz var?

Deprem toplanma alanı deniyor fakat hiçbiri o nitelikte değil. Sarsıntı toplanma alanı dediğimiz vakit, insanların toplanacağı ve kaldıkları mühlet boyunca tertip ve donanıma sahip uygun alanlar demektir. Bugün toplanma alanı diye baktığımız yerlerde 50 kişi olsa beşerler rahatsız olur. Sarsıntı toplanma alanı denildiği vakit insanların oturacağı, tahminen kalacaklar, sıhhat ünitesinin bulunduğu hatta çocuklar için bir alan olması gerekir. Bu yer, olağan durumda hizmet vermez lakin o denli dizayn edilmiştir ki zelzele olur olmaz en kısa müddette aktif hale gelir. İstanbul’da zati bu türlü bir yer yok. Birden fazla alışveriş merkezine dönüşmüş. Artık de Göktürk’te de betona boğmaya çalışıyorlar. İstanbul üzere büyük sarsıntı beklenen bir kentte bu hareketler nasıl yapılıyor, aklım almıyor.

Depremden sonra kritik 72 saatte İstanbul’u kurtarabilecek miyiz?

Gecekondu mantığıyla gelişmiş İstanbul’da düşündüğümüzden çok daha fazla kayıp vereceğimiz kesin. Bu zelzelede binaların çökme ve yıkılma sırasında olabilecek can kayıplarının dışında göçük altında kalan insanlara gerektiği vakit içerisinde müdahale edilemediği için de kayıplar vereceğimizi düşünüyoruz. Zelzeleye müdahalede İstanbul’u kurtaracak şey İstanbul’un kendisi olamaz. Acil müdahale grup ve ekipmanları da İstanbul’un içerisinde. Münasebetiyle takım ve ekipmanların yüzde kaçının performans gösterebilecek durumda olacağını bilmiyoruz. Takım ve ekipman hazırlıklarının İstanbul’un etrafında yapılması gerekiyor. Bizler, tekliflerimizde mahalle gönüllüleri kavramını önermiştik. Devlet tarafından ciddiye alınıp yapılsaydı, bir mahallede göçüğe en kolay müdahaleyi o mahalledeki beşerler yapardı. Bir vakitler mahallede aşikâr yerlere acil durum ekipmanlarının bulunduğu konteynerler konuldu. Sonra kayboldu ne oldu bilmiyoruz. Bu sarsıntılar öteki yerde olduğunda kazara 1-2 kişi ölüyor. 1999’dan bir gün sonraki fikrimizi hiç bozmasaydık devam etseydik, bahisle ilgili bir bakanlık kurarak bir projelendirme yapabilseydik, bugün her şeyi bitirmiştik.

Şu an tartıştığımız Kanal İstanbul üzere büyük bir proje var. Zelzele bekleyen bir kentte bu proje ne kadar yanlışsız?

Kanal İstanbul, yer bilimleri ve zelzele açısından yapılmaması gereken bir proje. Projenin yapılacağı güzergah sarsıntı açısından âlâ nitelikli değil. Düşünülen projenin Marmara’ya açıldığı bölgede çok sayıda faal fay var. Etkin fayların ana sarsıntı beklediğimiz fay noktasına bağlı olduğunu biliyoruz. Beklediğimiz sarsıntı gerçekleştiği takdirde burada yapılması düşünülen Kanal İstanbul’un deniz ağzında da önemli bir yıkıma sebep olabilecektir. Ayrıyeten, burada büyük ölçüde heyelan ve toprak kaymasına neden olacaktır. Küçükçekmece lagünü çok sayıda derenin birleştiği yer. Bu yüzden bölge de kalın alüvyon çökeli içerir. Buralarda alüvyon çökelinin tamamını kaldırmak mümkün değildir. Onları kaldırmadığınız sürece orada rastgele bir istikrarlı yapı yapmanız da mümkün değildir. Zira, zelzele sırasında bu bölgede sıvalaşma olur. Sıvalaşma olacak yerde de siz kanal inşa edemezsiniz. O kanalı ayakta tutmanız mümkün olmayabilir. Burada ayrıyeten, yer nitelikli kayalar var. Güngören killeri diye bir kil katmanı var ve hareketliler. Bilhassa suyla teması halinde çok rahatlıkla kayar ve kütle hareketine neden olur. Münasebetiyle kanalın inşası sırasında da sonrasında da Güngören killeriyle bağlantıda olan çökelleri sabit tutmanız çok sıkıntı.

‘YAPI STOKUNUZ İYİ DE OLSA KİRLENMİŞ BİR ÇEVRE SİZİ ÖLDÜRÜR’

Kanalın etrafa tesiri nasıl olacaktır?

Karadeniz’e gerçek İstanbul’un en hoş ve en varlıklı yer altı su kaynakları var. Siz deniz düzeyinden 20-25 metre daha derinde bir kanal açtığınız vakit yer altı su düzeyini büyük ölçüde kaybedersiniz. Bütün o su kanala boşalır. Keza, kanalı yaptıktan sonra deniz suyu bölgeyi kapladığı takdirde, yer altı sularının yolunu kullanarak bölgede tuzluluğa neden olabilir. Bu da demektir ki, siz o bölgedeki tarımı, hayvancılığı ve bitki örtüsünü yok edersiniz. Ayrıyeten bu kanal Terkos Gölü’nün çabucak yanından geçiyor. Bu kanalı kazdığınız vakit Terkos Gölü’nü kaybedersiniz. ‘İzolasyon yapacağız’ demekle o mümkün olmaz. Hem içme suyu, hem yer altı sularını yok ediyorsunuz. Üstüne bölgenin tuzlanmasına neden olup, tarımı yok ediyorsunuz.

Peki ya kanalla birlikte yaşanacak nüfus artışı…

Deprem bekleyen bir kentte yapılmaması gereken üç kıymetli şey vardır. Bunlardan biri, nüfusu artırmak, ikincisi yapı yoğunluğunu artırmak üçüncüsü ise afet acil müdahalesini engelleyebilecek yapılaşmaya neden olmak. Kanal, bunların her birini yapıyor. Bir de İstanbul’un kıymetli bir yerini ada haline getiriyorsun. Yapacağın köprüler taban bakımından en uygun olmayan yerlere yapılacak. Köprülerin tahrip olması durumunda acil müdahaleyi yapamazsın.

Enkazın yanı sıra, zelzele alt yapı sistemlerine nasıl ziyan verecek?

Bir kentin beş bileşenini yapı stokunuz her tarafıyla uygun de olsa kirlenmiş bir etraf sizi öldürür. Kirlenmiş bir çevreyi de haşat olmuş bir alt yapı oluşturur. Çabucak çabucak her büyük sarsıntıda alt yapı büyük ölçüde tahrip oluyor. Artık alt yapının tahrip olmasının sonucu, içme suyunun büyük ölçüde halka verilememesi demek. Sarsıntı anında yangınların oluştuğu vakitlerde itfaiye çalışamaz. Sarsıntı vaktinde hastaneler ve okullar kıymetlidir. İstanbul Su ve Kanalizasyon Yönetimi’nin (İSKİ) bu hesapları bitirdiğini biliyorum. Çalışmalarda kanalizasyonun içme suyuna nazaran daha fazla tahribat gördüğünü belirledik. Genelde içme suyu şebekesi ve kanalizasyon birbirlerine çok yakın hissettiği için içme suyunda kirlilik meydana gelebilir. Bu da salgın hastalık demek. İSKİ planları yaptı, sarsıntı dirençli hale getirme çalışmaları başlamak üzere.

Barajlar zelzeleden nasıl etkilenecek?

İstanbul’da mevcut içme suyu barajlarının değerli bir kısmı sarsıntıda tahrip oluyor. Baraj ve etrafında bilhassa Mansap tarafında yerleşim alanı çok yaygın. Bu barajların tahribatı oradaki insanların can güvenliğini de büyük ölçüde tesirler. Zelzelede devre dışı kalması biri su sorunu olan İstanbul’u susuzluğa mahkum edilecektir, ikincisi ise oradaki insanların karşılaşacağı tehlikedir. Barajlar için tedbir alma basamağında çalışmaların İSKİ tarafından yapıldığını biliyorum.

İBB’ye ilişkin iştiraklerden İstanbul Konut İmar Plan Sanayi ve Ticaret A.Ş (KİPTAŞ) kentsel dönüşüm çalışmalarına süratle devam ediyor. Müraacatların birçoklarının riskli bölgelerde olduğu belirten Görür, “KİPTAŞ’a müracaat ediyorsun, KİPTAŞ inceliyor, o durumda da plan proje gösteriyor. İBB, halkı işin içine alıyor. Halka aynı zamanda kredi için kefil oluyor. Hükümet bu yaklaşımı neden daha büyüterek uygulamıyor onu anlamıyorum. Bir hükümetle belediye kavga ederek nasıl İstanbul’u depreme hazırlayabiliriz onu anlamıyorum” dedi. (HABER MERKEZİ)

kuşadası escort
kuşadası escort
adana escort
adıyaman escort
afyon escort
ağrı escort
aksaray escort
amasya escort
ankara escort
antalya escort
antep escort
ardahan escort
artvin escort
aydın escort
balıkesir escort
bartın escort
batman escort
bayburt escort
bilecik escort
bingöl escort
bitlis escort
bolu escort
burdur escort
bursa escort
çanakkale escort
çankırı escort
çorum escort
denizli escort
diyarbakır escort
düzce escort
edirne escort
elazığ escort
eskişehir escort
erzincan escort
erzurum escort
giresun escort
gümüşhane escort
hakkari escort
hatay escort
ığdır escort
ısparta escort
istanbul escort
izmir escort
maraş escort
karabük escort
karaman escort
kars escort
kastamonu escort
kayseri escort
kilis escort
kırıkkale escort
kırklareli escort
kocaeli escort
kırşehir escort
konya escort
kütahya escort
malatya escort
manisa escort
mardin escort
mersin escort
muğla escort
muş escort
nevşehir escort
niğde escort
ordu escort
osmaniye escort
rize escort
sakarya escort
samsun escort
siirt escort
sinop escort
şırnak escort
sivas escort
tekirdağ escort
tokat escort
trabzon escort
tunceli escort
urfa escort
uşak escort
van escort
yalova escort
yozgat escort
zonguldak escort
adana escort
adıyaman escort
afyon escort
ağrı escort
aksaray escort
amasya escort
ankara escort
antalya escort
antep escort
ardahan escort
artvin escort
aydın escort
balıkesir escort
bartın escort
batman escort
bayburt escort
bilecik escort
bingöl escort
bitlis escort
bolu escort
burdur escort
bursa escort
çanakkale escort
çankırı escort
çorum escort
denizli escort
diyarbakır escort
düzce escort
edirne escort
elazığ escort
eskişehir escort
erzincan escort
erzurum escort
giresun escort
gümüşhane escort
hakkari escort
hatay escort
ığdır escort
ısparta escort
istanbul escort
izmir escort
maraş escort
karabük escort
karaman escort
kars escort
kastamonu escort
kayseri escort
kilis escort
kırıkkale escort
kırklareli escort
kocaeli escort
kırşehir escort
konya escort
kütahya escort
malatya escort
manisa escort
mardin escort
mersin escort
muğla escort
muş escort
nevşehir escort
niğde escort
ordu escort
osmaniye escort
rize escort
sakarya escort
samsun escort
siirt escort
sinop escort
şırnak escort
sivas escort
tekirdağ escort
tokat escort
trabzon escort
tunceli escort
urfa escort
uşak escort
van escort
yalova escort
yozgat escort
zonguldak escort

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu